Hoe is het begonnen?

Een uit de hand gelopen verjaardagspartijtje

Han van Hagen

Han van Hagen

Je wordt 70 en je wilt wat.
Ik maakte 4 etsen van raven naar aanleiding van een gedicht van Georg Trakl. Ze huizen met teksten en muziek in een met ravenzwart linnen omklede cassette. Ik zag een tentoonstelling voor me ‘Heel Nederland de lucht in. Een eerbetoon aan de vogel’. Rob Møhlmann bood de helpende hand. Het resultaat: 6 verschillende locaties verspreid over Nederland met het werk van 112 vogelkunstenaars die overal hun vogels laten uitvliegen. Een druk bezocht partijtje en een mooier feest kan ik me niet voorstellen!
Inmiddels ben ik 71. Het feest is begonnen.

Han van Hagen

De Raaf

door Rob Møhlmann

Onder de vogels neemt de raaf, de Corvus corax, voor de fijngevoeligen onder ons een aparte plaats in. Gehuld in zijn glanzende, ‘ravenzwarte’ verenkleed behoort hij tot de grootste der zangvogels met een spanwijdte van ruim een meter, met een zwaardere snavel dan alle andere kraaiachtigen, en als enige daarvan met een ruitvormige staart. Hij is imposant, maakt een donker, diep doordringend gekras, waarbij het dier ook nog eens andere geluiden kan imiteren, mogelijk zelfs de menselijke stem. Dit alles, gekoppeld aan zijn hoge intelligentie en eigenzinnig gedrag, heeft de raaf al snel zijn mythische kwaliteiten bezorgd.

Van oudsher spreekt de raaf ons tot de verbeelding en al sinds mensenheugenis wordt de raaf in oude religies een boodschappersfunctie toegedicht. In de Bijbel stuurt Noach hem vanaf zijn Ark om hem te berichten over het droogvallen van de aarde. Grieken en Romeinen kennen hem als boodschapper van Apollo, maar voor de Germanen is hij het duidelijkst een echte boodschapper en houdt hij Wodan voortdurend op de hoogte van wat de mensheid op aarde uitspookt. Eigenlijk doen ze dat met zijn tweeën. Het zijn Huginn en Muninn die Odin (dat is de Noorse ‘variant’ van Wodan) bijstaan. Dit ravenpaar wordt ook door de dichter Snorri Sturluson, van de beroemde IJslandse Edda uit de 11e eeuw, met naam en toenaam genoemd:

Door de hele wereld wijd, elke dag,
Vliegen Huginn en Muninn.
Ik vrees dat Huginn niet huiswaarts keert,
Voor Muninn vrees ik nog meer.

Geen wonder dat de raaf ook vele schrijvers en dichters heeft geïnspireerd. Zeer bekend is natuurlijk het lange gedicht The Raven van Edgar Allen Poe (1809-1849). Poe kiest hier, volgens eigen zeggen, voor de raaf omdat hij een wezen zocht in staat om te spreken (hij heeft ook de papegaai overwogen, maar gelukkig verworpen). Maar Poe is niet de enige die de raaf ten tonele voert. Dat deed de Oostenrijkse dichter Georg Trakl (1887-1914) ook in de volgende 12 donkere regels.

Die Raben

Net als Poe ging ook Trakl ten onder aan drugs. Nog jonger, maar Trakl had dan ook veel ellende van zeer nabij gezien, onder meer omdat hij zwaargewonde soldaten aan het oorlogsfront in de Oekraïne moest verzorgen. Hij werd ernstig depressief en mogelijk heeft hij bewust een overdosis cocaïne genomen. Eigenlijk hoort hij – met stip op nummer 1 – bij de 27 Club.

Dit gedicht bracht ruim een eeuw later de etsnaald van Han van Hagen (1944) in beweging. Hem werd dit gedicht onder ogen gebracht door meesterdrukker Jaap Schipper, die het poëem met de hand gezet en gedrukt heeft. Mét daarbij de Nederlandse vertaling door Gerbrand Bakker, terwijl David Colmer voor een Engelse vertaling zorgde. Dat alles tezamen vond een prachtige bewaarplaats in een door Annelies Grimbergen gemaakte cassette, waaraan dochter Brigitte van Hagen (1986) als zangeres en componist, samen met Gerhardt nog eens een cd en partituur toevoegde.

Dit Ravenproject vormde het vertrekpunt voor ‘Heel Nederland de lucht in’, het grote vogelproject dat Han van Hagen samen met Rob Møhlmann op touw zette. Een beter vertrekpunt had Han niet kunnen kiezen want in diens museum waken al jaren twee echte Noorse Raven. Hoog in de nok, bij de hanenbalken. Hoe die daar komen?

Ja, dat is weer een verhaal apart …

Raven - Museum Møhlmann

menu

Pin It on Pinterest

Share This